غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
230
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
برخى بزرگان دربار خطر در پيش گرفتن چنين عقايد و سياستهايى را به او گوشزد كردند و به او اطلاع دادند كه برخى از امرا قصد دارند برادرزادهاش سلطان حسن ميرزا را به جاى او به سلطنت بردارند . لذا اسماعيل ميرزا مجبور شد از عقايد خود دست بكشد مشروط به اينكه امرا هم سلطان حسن ميرزا را از ميان بردارند . « 1 » هينتس عقيده دارد علت اينكه شاه اسماعيل دوم به اهل تسنن گرايش پيدا كرد و تيشه به ريشه خود زد معلوم نيست اما شايد يكى از دلايل مخالفت او با كارهاى پدرش اين بود كه بيست سال توسط همين پدر به زندان افتاده بود . والتر هينتس ادامه مىدهد او نمىخواست تنها خود به تسنن بگرود بلكه گزارشهاى ايتاليايىها نشان مىدهد كه او حتى قصد داشت مذهب تسنن را مذهب رسمى ايران كند . « 2 » در زمينه كشوردارى او كارها را به دست وزرا و ديوانيان سپرده بود و خود چندان دخالتى در امور نمىكرد بلكه هر گروهى از بزرگان كه پيش او مىآمدند دستوراتى به جهت اتباعشان مىداد « 3 » اكثر منابع دوره صفويه نوشتهاند به خاطر ترسى كه مردم از شمشير خونچكان « 4 » او داشتند كسى را ياراى سرپيچى از دولت مركزى نبود و او دوست داشت كه سپاهى و رعيت از او در هراس باشند . « 5 » افوشتهاى نطنزى دراينباره مىنويسد : اگرچه وى از علوم عقلى و نقلى و فضائل صورى بهرهمند نبود اما آوازه شكوه و بزرگى او « در خاطر مردم از دور و نزديك و ترك و تازيك جاى كرده بود » و بااينكه در هنگام پادشاهى به انتظام امور هيچ ناحيهاى اقدام نكرد اما كار سپاهيان و مردم به حالت عادى پيش مىرفت و كسى جرات مخالفت
--> - پيشين / 114 - 120 ( 1 ) - اسكندر بيگ منشى : پيشين 1 / 333 ( 2 ) - والتر هينتس : پيشين / 126 - 127 ( 3 ) - محمود افوشتهاى نطنزى : پيشين / 39 - 41 ( 4 ) - محمد قدرت اللّه گوپاموى : تذكره نتايج الافكار / 466 - 467 ( 5 ) - ميرزا بيگ جنابدى : پيشين / 65